Çocuk Yetiştirmenin Püf Noktaları

Çocuklarınızı dinleyin

Meşgulseniz, başınız ağrıyorsa ya da aklınız başka bir şeyle meşgulse bunu çocuğunuza ifade edin, onu dinliyor gibi yapmayın. Ona, ‘'Şimdi meşgulüm ama biraz sonra seni dinleyeceğim deyin. Dinlediğinizi göstermek için mutlaka göz teması kurun, baş sallayın, soru sorun ve fikrinizi belirtiniz.

Sorunlarını kendi kendine çözmesi konusunda teşvik edin

Çocuğunuzun bağımsız bir birey olabilmesi için, kendini eğlendirmesine, sakinleştirebilmesine, üzüntüyle baş etmesine, sıkıntısını gidermesine izin verin. Bütün bunları siz, onun için yaparsanız, bu duygularla baş etmeyi öğrenemez ve ömür boyu başka insanlara bağımlı kalır. Sorumluluğunu alması konusunda teşvik edin.

Hata yapma hakkı olduğunu kabul edin

Bütün anne babaların nihai amacı çocuğuna olumlu bir şeyler öğretebilmektir. Ama öğrenmenin ilk denemede gerçekleşmesini beklemek ebeveynlerin düştüğü yanılgıların başında gelir. “ben bir kere söylerim, hemen anlaması gerekir” anlayışı çocukta kaygıya yol açar. Çocuğun hatalarının öğrenme sürecinin bir parçası olduğu ve zamanla yerini doğru davranışa bırakacağı düşüncesi ebeveynde hakim olursa ebeveyn çocuğu korkutmak yerine hoşgörüyle hatalarını düzeltme yoluna gider. Aksi takdirde çocuk hata yapmaktan korkar ve yaptığı hataları sizinle paylaşmak yerine yalan söylemeyi tercih eder.

Her konuda hayır demeyi alışkanlık haline getirmeyin

Zaman zaman da olsa çocuğunuza izin verin. Örneğin arkadaşlarıyla evde oyun oynamak istiyorsa bir kereliğine buna izin verin. Bu davranışınız ona güvendiğinizin de göstergesi olacaktır. Arkadaşlarıyla yapmak istediği şeyleri aşırı şekilde kısıtlamayın, giyim kuşamı konusunda kesin kurallar koymayın. Ona bazı özgürlük alanları yaratın ki kendi başına karar verme becerisi kazansın.

Duygularını dinlemesini, tanımasını öğretin

Ona, duyguların zenginliğini anlatın. Duygularını tanımasına yardımcı olun. Öfke, kıskançlık, yetersizlik, hayal kırıklığı, özlem gibi duygular; heyecan, sevinç, sevgi, aşk, gurur gibi duygular yaşanabileceğini anlatın. Başkalarının duygularına değer vermesini öğretin. Hayattan ne istediğini bilen bir birey olması konusunda onu yetiştirin. Gerektiğinde ağlayabilsin ve çıkış yolunu o bulsun. Bu aşamada yanında olduğunuzu hissettirin.

Pozitif disiplini kullanın

Davranışlarını değiştirmek için ceza sisteminden çok ödül sistemini kullanın. Cezalandırılmış çocuklar, cesareti kırılmış, kendilerine güvenmeyen çocuklardır. Ceza verilmesi gereken durumlar da olabilir. Ama bunu, çocuğunuzun gururunu kırmadan yapın, başkalarının yanında eleştirmemeye özen gösterin, doğru güzel yaptığı davranışları gördüğünüzü beğendiğinizi ona anlatın.

Olumlu davranışlarını görün

Çocuğunuzun başarılarını, olumlu davranışlarını gördüğünüzü gösterin. Örneğin, bir çocuk ağladığında annesinden ilgi görüyorsa, bu yöntemi kullanmaya devam edebilir. Aynı şekilde, okuldan geldiğinde elini yıkadığı zaman annesi bu davranışını övüyorsa, ilgiyi sürdürmek için bu olumlu davranışa devam edecektir. Olumlu davranışlarını görürseniz ve gördüğünüzü ona gösterir veya hissettirirseniz bu davranışları yeniden yapacaktır.

Kurallarınızda ve ilişkilerinizde devamlılık gösterin

Gerekli olduğuna inandığınız bir kısıtlamayı, çocuğunuzun ‘yalvarmalarıyla' değiştirmeyin. Kuralların devamlılığı olmalıdır, yoksa çocuğunuz kurallarınızı hiç ciddiye almaz. Gerektiği durumlarda siz kendi koyduğunuz kuralları çocuğunuzla konuşarak değiştirebilirsiniz. Gereği kalmamış kuralların esiri olmayın. Ama kuralı neden değiştirdiğinizi ona açıklayın.

Birlikte olduğunuz zamanı kaliteli hale getirin

Çocuklarınızla zaman geçirin, onlarla oynayın, spor yapın, yemek yiyin, sohbet edin. Unutmayın, çocuklar sizinle zaman harcarken, sizi örnek alarak, yeni ve doğru davranışlar öğreneceklerdir.

Sorumluluk verin

Yaşına uygun görevler verin, sorumlulukları olsun. Örneğin, 10 yaşındaki bir çocuk ödevlerini zamanında yapabilmeli, yatağını toplayabilmeli, sofranın toplanmasına yardım edebilmelidir. Diş fırçalamak, el yıkamak, çantasını hazırlamak ve son kontrollerini yapmak onun görevleridir.

Ahlaki kuralları öğretin

Dürüstlük, saygı, nezaket gibi kavramları aile ortamında kullanarak, örnekler vererek, hikayeler anlatarak öğretin. Bu kavramları, tutarlılık ve devamlılıkla pekiştirin. Örneğin, yalan söylemenin yanlış olduğunu öğretmek istiyorsanız, onların yanında yalan söylemeyin. Unutmayın, ahlaklı insan olmanın tohumları önce aile ortamında atılır. Onun yanında yalan söylemek zorunda kaldı iseniz bu durumun ne anlama geldiğini ona açıklayın.

İlgi ve sevgi göstermekten kaçınmayın

Sevginizi söylemekten ve göstermekten kaçınmayın. Araştırmalara göre, her gün sevgi gören çocuklar daha az stres hormonu salgılıyor ve huzursuz olduklarında, stres reaksiyonları ile daha kolay baş edebiliyorlar.

Güven verin

Size güvenebileceğini bilsin. Sözlerinizi tutun, tutamayacağınız sözler vermeyin. Onu koşulsuz sevdiğinizi anlatırsanız, çaresiz kaldığında, hata yaptığında, kendisini yalnız hissettiğinde güveneceği kişinin anne-babası olduğunu anlatın, sizin de ona güvendiğinizi gösterin. Tatsız durumları da size anlatmaktan kaçınmamasını sağlayın, Hoşgörüyü ve espriyi ilişkilerinizde kullanın

Meraklı olmasını teşvik edin

Okumanın, merakın onun için ne kadar faydalı olduğunu tahmin edemezsiniz. Birlikte kaliteli zaman geçirmeye özen gösterin, fıkralar anlatın, şiir yazın, yarışmalar yapın, oyunlar oynayın. Elektronik aletleri karıştırmaktan hoşlanıyorsa sizin kontrolünüzde kurcalamasına izin verin.

Kendinize değer verin

İyi anne-baba olabilmek için sizin de huzurlu ve mutlu olmanız şarttır. Mutlu yetişkinler çocuklarına, iyi örnek olurlar. Hobilerinize zaman ayırın, birbirinize değer verdiğinizi, sevgi ve saygınızı gördüklerinde onlar da mutlu olacak ve ileriki yaşlarında sizi taklit edeceklerdir.